غذا های محلی اراک
آش های محلی استان مرکزی اراک
آش جو (ترخینه جو):
از آشهای مرسوم، یکی آش جو است که با کمی تغییر در بیشتر شهرستانهای استان تهیه می شود. مواد اصلی آن جو به صورت پوست کنده یا نیم کوب یا بلغور آن است و حبوبات که شامل نخود ، لوبیا و عدس است. در بعضی مناطق سبزی هم دارد که شامل تره، جعفری، اسفناج، گشنیز و شوید است و به دلخواه، چغندر نیز اضافه می کنند.
روش پخت این آش به این صورت است که یک روز قبل، حبوبات و جو را در آب خیس می کنند. سپس صبح روز بعد حبوبات و جو را بار می گذارند و در صورتی که از سیرابی استفاده کنند، سیرابی را هم به آنها اضافه می کنند. بعد از مدتی سبزی و چغندر را اضافه کرده و در آخر کشک و پیاز داغ و گاه پونه یا نعناع داغ را اضافه می کنند. نمک و زردچوبه را در هنگام پخت داخل آش می ریزند.
آش شیر (ترخینه شیر):
این آش از ترخینه شیر (گندم نیمکوب که در شیر پخته شده و بعد خشک شده است) تهیه می شود. مواد دیگر آن، سیب زمینی ، پیاز داغ، نمک و زردچوبه است. این خوراک بیشتر به عنوان صبحانه مصرف می شود و با نان خورده می شود.
آش حلیم:
این غذا با حلیم متفاوت است و خاص شهرستان دلیجان است. حلیم شامل بلغور و گوشت است، در حالی که آش حلیم، حبوبات نیز دارد، یعنی از بلغور، حبوبات (نخود، لوبیا و عدس) و گوشت تهیه می شود که خوب می پزند و بعد آن را می کوبند. وقتی آش، حالتی به هم آمیخته و سفت به خود گرفت، آن را روی نان می ریزند و می خورند.
آش انار:
این آش از بلغوری تهیه می شود که یک روز در آب انار خیسانده شده و بعد در آن جوشانده می شود. حبوبات را جدا می پزند و بعد سبزی آش را به آن اضافه کرده و در آخر بلغور با آب انار پخته شده را داخل آش می ریزند.
نوع دیگر آش انار که در تفت پخته می شود، همان آش رشته یا آش جو است که قاتق آن به جای کشک ساییده شده، انار به صورت دانه انار خشک شده یا رب انار است.
آش بیبی سهشنبه:
این آش بیشتر جنبه نذری دارد. به طوری که یک داستان نیز پشتوانه آن است و طبق این داستان زنان این آش را نذر می کنند و حاجت می گیرند.
مواد آش عبارتند از: نخود، لوبیا، عدس، بلغور و گوشت که البته بیشتر در اراک رایج است و در مناطق دیگر آشی به این نام نیست، بلکه برای نذر سفره بیبیسه شنبه، کاچی می پزند و حداکثر آش رشته هم سر سفره می گذارند.
آش خیار:
این آش در شهریور ماه که فصل خیار چمبر است، تهیه می شود. مواد آن شامل بلغور، نخود، لوبیا و خیار چمبر است که آن را خرد می کنند و داخل حبوبات پخته شده می ریزند. این آش را با کشک، نعناع، سیر و پیاز داغ می خورند.
طرز تهیه تتالی
5 تا هویج بزرگ رو پوست میکنیم و به صورت حلقه ای نه خیلی نازک و نه کلفت خرد میکنیم.
یه بسته گوشت چرخ شده رو با یه دونه پیاز متوسط رنده شده و به اندازه ی یک قاشق مرباخوری سر خالی نمک+ نصف قاشق مربا خوری فلفل و در صورت تمایل نصف قاشق چایخوری زردچوبه، همه رو با هم ورز میدیم، و این کارو 5-6 دقیقه انجام میدیم تا گوشت چسبندگی و انسجام لازم رو با خودش پیدا کنه.
حالا به اندازه ی یه گردو از مواد گوشتی رو بر میداریم و به صورت کره ای درش میاریم، با کف دستمون تا عمق نیم میلیمتر پهنش میکنیم. تا به صورت دایره ای شکل در بیاد.
همه ی مواد رو به همین ترتیب در میاریم و کف ماهی تابه قرار میدیم، این غذا احتیاج به روغن و یا کره نیست، چون نباید سرخ بشه.
حالا هویج ها رو روی گوشتمون میریزیم و در ماهی تابه رو میزاریم و میگذاریم تا با حرارت متوسط متمایل به کم آروم پخته بشه.
به دلیل چربی هایی که داخل هر گوشت هست، وقتی گوشت زیر حرارت کم قرار بگیره آب میندازه، و شعله باید مدام متوسط مایل به کم باشه تا این آبی که انداخته تبخیر نشه، و گوشت با آب خودش پخته بشه. اینطوری خواصش حفظ میشه.
3-4 تا سیب زمینی کوچیکتر رو بر میداریم، پوست میکنیم و بعد به صورت حلقه ای که نه نازک باشن و نه کلفت برش میزنیم.
سیب زمینی ها رو به این خاطر میگم کوچیک باشن که وقتی حلقه ای میخوایم درشون بیاریم نظم موادمون به هم نخوره، و مجبور نشیم حلقه های یک سیب زمینی رو که خیلی بزرگه رو به 2-3 قسمت تقسیمش کنیم.
5 تا گوجه ی کوچیک رو بر میداریم و اونها رو هم به صورت حلقه ایه با عمق مناسب برش میدیم.
موقع ی استفاده ی گوجه برای هر نو غذایی باید قسمت سبز رنگی که کلاهک گوجه بهش چسبیده رو کامل از خود گوجه فرنگی جدا کنید.
این قسمت سبز رنگ سرطان زاست و اصلا خوب نیست.
وقتی حس کردیم که هویج پخته شده سیب زمینی ها رو اول و بعد گوجه ها رو روی سیب زمینی ها داخل ماهی تابه ی تتلیمون میریزیم. خوبه که روی هر گوشت تتلیمون یه دونه هویج ، یکی سیب زمینی و یه دونه از حلقه های گوجه قرار بگیره.
اگه تا قبل از پخته شدن هویج دیدیم که آب مواد گوشتیمون تموم شده، برای اینکه تتلی نسوزه یه فنجون رو بر میداریم، یه قاشق غذاخوریه سر خالی رب گوجه فرنگی به همراه آب رو با هم مخلوط میکنیم و روی تتلی میریزیم.
میشه آب خالی هم ریخت.
به هر صورت بعد از پخته شدن هویج و ریختن سیب زمینی و گوجه دیگه احتیاجی به ریختن آب نیست، چون خود گوجه در حین پخته شدن آب میندازه.
تتلی با برنج خیلی خوشمزست، اما میشه بدون برنج و با نون خوردش.
تتلی رو اگه بخواید بدون برنج مصرف کنید خوبه از خیار شور در کنارش استفاده کنید، چون از نظر مزه خیلی خوشمزش میکنه.
میتونید باقیمونده ی تتلی رو توی یه ماهی تابه بریزید، کمی کره روش بریزید، و چند تا تخم مرغ روش بشکنید و بزارید تخم مرغ پخته بشه.
تتلی با تخم مرغ رو میشه به صورت ساندویچی و یا حتی با برنج مصرف کرد. و خیلی خوشمزست.
==================
این غذا خیلی سریع آماده میشه و میشه گفت 1 ساعته حاضره.
اما اگه وقت کمتری دارید میتونید
موقعی که گوشت رو با پیاز و نمک و فلفل خوب ورز دادید، اون رو ته ماهی تابه پخشش کنید، و همه جاش یه دست در بیاد، باید از ماهی تابه ای استفاده کنید که نه خیلی بزرگ باشه گوشت نازک بشه و نه خیلی کوچیک که عمق گوشت بیشتر از 5-6 میلیمتر بشه.
به همین صورت در ماهی تابه رو میزارید و میگذارید تا با حرارت متوسط متمایل به کم با آب خودش به مدت نیم ساعت تقریبا یا بیشتر پخته بشه.
وقتی پخته شد میتونید گوجه ها باز به صورت حلقه ای شکل در بیارید و روش بزارید تا پخته بشه، و یا اینکه گوجه ها ی درسته رو از وسط به دو نیم تقسیمشون کنید و داخل سیب گوجه پزی بکنید و بزاریدش روی شعله تا گوجه ها سخی پخته بشن.
| گوش فیل (مخصوص اراک) |